Νὰ πίῃ ἕνα ρώμι νὰ ζεσταθῇ

Στὴν ταβέρνα τοῦ Πατσοπούλου, ἐνῷ ὁ βορρᾶς ἐφύσα, καὶ ὑψηλὰ εἰς τὰ βουνὰ ἐχιόνιζεν, ἕνα πρωί, ἐμβῆκε νὰ πίῃ ἕνα ρώμι νὰ ζεσταθῇ ὁ μαστρο-Παῦλος ὁ Πισκολέτος, διωγμένος ἀπὸ τὴν γυναῖκά του, ὑβρισμένος ἀπὸ τὴν πενθεράν του, δαρμένος ἀπὸ τὸν κουνιάδον του, ξωρκισμένος ἀπὸ τὴν κυρα-Στρατίναν τὴν σπιτονοικοκυράν του, καὶ φασκελωμένος ἀπὸ τὸν μικρὸν τριετῆ υἱόν του, τὸν ὁποῖον ὁ προκομμένος ὁ θεῖός του ἐδίδασκεν ἐπιμελῶς, ὅπως καὶ γονεῖς ἀκόμη πράττουν εἰς τὰ «κατώτερα στρώματα», πῶς νὰ μουντζώνῃ, νὰ βρίζῃ, νὰ βλασφημῇ καὶ νὰ κατεβάζῃ κάτω Σταυρούς, Παναγιές, κανδήλια, θυμιατὰ καὶ κόλλυβα. Κ᾽ ἔπειτα, γράψε ἀθηναϊκὰ διηγήματα!

Ὁ προβλεπτικὸς ὁ κάπηλος, διὰ νὰ ἔρχωνται ἀσκανδαλίστως νὰ ψωνίζουν αἱ καλαὶ οἰκοκυράδες, αἱ γειτόνισσαι, εἶχε σιμὰ εἰς τὰ βαρέλια καὶ τὰς φιάλας, πρὸς ἐπίδειξιν μᾶλλον, ὀλίγον σάπωνα, κόλλαν, ὀρύζιον καὶ ζάχαριν, εἶχε δὲ καὶ μύλον διὰ νὰ κόπτῃ καφέν. Ἀλλ᾽ ἔβλεπες πρωὶ καὶ βράδυ νὰ ἐξέρχωνται, ἀτημέλητοι καὶ μισοκτενισμέναι, γυναῖκες φέρουσαι τὴν μίαν χεῖρα ὑπὸ τὴν πτυχὴν τῆς ἐσθῆτος, παρὰ τὸ ἰσχίον, καὶ τοῦτο ἐσήμαινεν, ὅτι τὸ ὀψώνιον δὲν ἦτο σάπων, οὔτε ὀρύζιον ἢ ζάχαρις.

Ἤρχετο πολλάκις τῆς ἡμέρας ἡ γρια-Βασίλω, πτωχή, ἔρημη καὶ ξένη στὰ ξένα, ἥτις δὲν εἶχε προλήψεις, κ᾽ ἔπινε φανερὰ τὸ ρούμι της. Ἤρχετο καὶ ἡ κυρα-Κώσταινα ἡ Κλησιάρισσα, ἥτις ἐβοηθοῦσε τὸ κατὰ δύναμιν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, ἱσταμένη πλησίον τοῦ μανουαλίου, διὰ νὰ κολλᾷ τὰ κηρία, καὶ ὅσας πεντάρας ἔπαιρνε τὴν Κυριακήν, ὅλας τὰς ἔπινε, μετ᾽ εὐσυνειδήτου ἀκριβείας, τὴν Δευτέραν, Τρίτην καὶ Τετάρτην.

Ἤρχετο κ᾽ ἡ Στρατίνα, νοικοκυρὰ μὲ δύο σπίτια, ὁποὺ ἐφώναζεν εἰς τὴν αὐλόπορταν, εἰς τὸν δρόμον καὶ εἰς τὸ καπηλεῖον ὅλα τὰ μυστικά της, δηλ. τὰ μυστικὰ τῶν ἄλλων, καὶ μέρος μὲν αὐτῶν ἔμενον εἰς τὴν αὐλήν, μέρος δὲ ἔπιπτον εἰς τὸ καπηλεῖον, καὶ τὰ περισσότερα ἐχύνοντο εἰς τὸν δρόμον· κ᾽ ἐξωνομάτιζε τὸν κόσμον, ποία νοικάρισσα τῆς καθυστερεῖ δύο νοίκια, ποῖος ὀφειλέτης τῆς χρεωστεῖ τὸν τόκον, ποία γειτόνισσα τῆς ἐπῆρεν ἕνα εἶδος, δανεικὸν κι ἀγύριστον. Ὁ μαστρο-Δημήτρης ὁ φραγκορράφτης τῆς ἐχρωστοῦσε τρία νοίκια, ὁ μαστρο-Παῦλος ὁ Πισκολέτος πέντε, καὶ τὸν μῆνα ποὺ ἔτρεχεν, ἕξ. Ἡ Λενιὼ ἡ κουμπάρα της τῆς πέρασε δευτέραν ὑποθήκην μὲ δόλον εἰς τὸ σπίτι, καὶ τώρα ἦτον ἀνάγκη νὰ τρέχῃ εἰς δικηγόρους καὶ συμβολαιογράφους διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ δίκαιά της. Ἡ Κατίνα, ἡ ἀνεψιά της ἀπ᾽ τὸν πρῶτον ἄνδρα της, τῆς εἶχεν ἀφήσει ἕνα ἀμανάτι διὰ νὰ τὴν δανείσῃ δέκα δραχμάς, καὶ τώρα κατὰ τὴν ἐκτίμησιν δύο χρυσοχόων ἀπεδείχθη ὅτι τὸ ἀσημικὸν ἦτο κάλπικον καὶ δὲν ἤξιζεν οὔτε ὅσον ἤξιζαν τὰ δύο φυσέκια μὲ τὲς σκουριασμένες μπακίρες ― τὰς ὁποίας, ἀφοῦ, κατὰ τὴν συνήθειάν της (αὐτὸ δὲν τὸ ἔλεγεν, ἀλλ᾽ ἦτο γνωστόν), ἔβγαλεν ἔξω τὸν γερο-Στρατήν, τὸν ἄνδρα της, τὴν κόρην της, τὴν Μαργαρίταν, καὶ τὴν ἐγγονήν της, τὴν Λενούλαν, ἤνοιξε τὴν κρύπτην, ἀπέθεσεν ἐκεῖ τὸ ἐνέχυρον, ἔβγαλε τὸ κομπόδεμα, ἔλαβε τὰ φυσέκια, καὶ τὰ ἐνεχείρισε μὲ τρόπον, ὁποὺ ἐσήμαινε νὰ τὰ δώσῃ καὶ νὰ μὴν τὰ δώσῃ, κ᾽ ἐφαίνοντο ὡς νὰ ἐκολλοῦσαν στὰ χέρια της, εἰς τὴν πτωχὴν τὴν Κατίναν.

Ἡ Ἀσημίνα, ἡ παλαιὰ νοικάρισσά της, τραγουδίστρα τὸ ἐπάγγελμα, ὅταν ἐξεκουμπίσθη κ᾽ ἔφυγε, τῆς ἐχρωστοῦσε τρία μηνιάτικα κ᾽ ἐννέα ἡμέρας. Καὶ τὰ μὲν ἔπιπλα, ὁποὺ ἔπρεπε κατὰ δίκαιον τρόπον νὰ τὰ ἐκχωρήσῃ εἰς τὴν σπιτονοικοκυράν, τὰ παρέδωκεν εἰς τὸν καῦκόν της, τὸν τελευταῖον ἀγαπητικόν της, ποὺ νὰ τσάκιζε τὸ πόδι της, νὰ μὴν εἶχε σώσει ποτέ… καὶ εἰς αὐτὴν δὲν ἔδωκεν ἄλλο τίποτε, παρὰ ἕνα παλιοφυλαχτὸν ἐκεῖ, λιγδιασμένον, καὶ τῆς εἶπε μυστηριωδῶς ὅτι αὐτὸ περιεῖχε τίμιον ξύλον… Σὰν ἐγκρεμοτσακίσθη κ᾽ ἔφυγε, τὸ ἀνοίγει καὶ αὐτὴ ἐκ περιεργείας, καὶ ἀντὶ τιμίου ξύλου, τί βλέπει;… κάτι κουρέλια, τρίχας, τούρκικα γράμματα, σκοντάμματα, μαγικά, χαμένα πράματα… Τ᾽ ἀκοῦτε σεῖς αὐτά;

Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Πρακτικές συμβουλές

–  Μέσα στήν κοινωνία πού ζοῦμε, ὅποια θέση καί ἄν ἔχουμε, ἄς προσπαθήσουμε νά μήν εἴμαστε τυραννικοί ἐλεγκτές τῶν ἄλλων. «Ζῆσε ἐσύ καί ἄφησε τούς ἄλλους γύρω σου νά δοῦν, νά καταλάβουν, νά ζήσουν ὅ,τι μποροῦν καί ὅσα χωροῦν».

–  Ἰδιαίτερα στούς γονεῖς ὁ Γέροντας ἔλεγε: μήν ἐλέγχετε συνεχῶς τούς ἄλλους καί ἰδιαίτερα τά παιδιά σας. Ζῆστε ἐσεῖς σωστά καί κεῖνα θά βροῦν τό δρόμο τους, θά καταλάβουν καί θά διορθωθοῦν. Μή τούς λέτε συνέχεια τί νά κάνουν ἤ πῶς νά τό κάνουν, πῶς νά συμπεριφερθοῦν, πῶς νά μιλοῦν, νά μή φωνάζουν, νά μή νευριάζουν… Ἀφῆστε ὅλα αὐτά νά τά δοῦν στή δική σας ζωή, στή καθημερινή συμπεριφορά σας. Μήν εἶστε ἕτοιμοι νά δίνετε πάντα συμβουλές. Μή λέτε στόν ἄλλον τί νά κάνει ἤ πῶς νά τό κάνει, πῶς νά φερθεῖ κλπ. Ἀφῆστε τον νά δεῖ αὐτό πού λέτε στή δική σας ζωή μᾶλλον παρά στά λόγια σας. Ἀφῆστε Ἄλλον -τόν Θεό δηλαδή- νά μιλήσει στήν ψυχή του…

–  Ἄς μεγαλώνουν τά παιδιά χωρίς συνεχῆ πίεση καί συνεχεῖς ὑποδείξεις, χωρίς ἄσκηση βίας καί πιεστικῆς ἐξουσίας. Μετά ἀπό κάποια πράξη τοῦ παιδιοῦ πού πληρώνει συνέπειες, προσέξτε μή σᾶς ξεφύγουν ἐκφράσεις: «δέν σοῦ τά ΄λεγα ἐγώ!… Ἄν μέ ἄκουγες… Νά τώρα!!  Αὐτός εἶναι ἕνας δριμύς ἔλεγχος πού πληγώνει βαθιά τό παιδί. (Πατέρας καί Ἄσωτος υἱός του. Ὑπέροχο παράδειγμα!).

Γέρων Σωφρόνιος

Γιά τά παιδιά μας

–  Μή σᾶς διαφεύγει ἡ μεγάλη ἀλήθεια: «Ὁ Θεός δέν ἐξαναγκάζει τόν ἄνθρωπο. Οὔτε τόν ἐξουσιάζει ἔτσι πού νά τοῦ στερεῖ τήν προσωπική ἐλευθερία». Νά τό ἔχετε πάντα ὑπ’ ὄψη σας αὐτό καί ἰδιαίτερα ὅταν ἔχετε τήν τάση νά πιέζετε τά παιδιά σας νά κάνουν τό καλό…νά γίνουν «καλά» παιδιά!  Προσοχή στίς συνεχεῖς ὑποδείξεις καί συμβουλές. Καί ἀκόμα στίς ὑποσχέσεις γιά νά κάνουν αὐτό ἤ ἐκεῖνο τό …καλό.

Δεν νομίζω, ἔλεγε ὁ Γέροντας, ὅτι ἡ σωστή ἀγωγή πρέπει νά στηρίζεται  στά μὴ καὶ ὄχι. Ὅσα περισσότερα «μή» ἐξαγγέλλονται τόσο λιγότερη ἀγωγή συντελεῖται.   Ἀκόμη πρέπει νά προσέχετε στούς «τύπους» καί στά «πρέπει». Οἱ σφιχτοί τύποι καί οἱ  κανόνες δέν δημιουργοῦν ἐλεύθερες καί δημιουργικές σχέσεις. Τούς ἐπιβάλλουμε γιά νά ἔχουμε γρήγορα ἀποτελέσματα, καί αὐτό τό θεωροῦμε δυστυχῶς ἐπιτυχία ἀλλά δέν εἶναι. Ἀντίθετα οἱ τύποι καί τά ‘πρέπει’ καταπιέζουν καί φέρνουν ἀντίδραση. Αὐτό εἶναι σκέτη καταστροφή γιατί φτάνουμε στά ἄκρα καί χάνεται ἡ ὁδός τῆς σωτηρίας.

–  Προσέξτε γονεῖς! Νά διδάσκετε τά παιδιά σας ὄχι μέ λόγια, μέ κηρύγματα καί συνεχεῖς ὑποδείξεις, ἀλλά μέ φρόνημα ταπεινό καί πράξεις ἀφανεῖς. Ἄν αὐτά λείψουν θά χαθεῖ καί ἡ δική σας παρουσία. Εἶναι ματαιοπονία ὁ ἀγώνας τῆς ἐπιβολῆς ἰδεῶν, ὅσο ἅγιες καί ἄν πιστεύετε ὅτι εἶναι αὐτές. Θά γίνει αἰσθητή ἡ παρουσία σας μόνο ἄν ταπεινά βγεῖτε ἀπό τή μέση. Στήν οὐσία, τότε θά γίνετε κέντρο ἄν φύγετε ἀπό τό… κέντρο!   

–   Μή ζητᾶτε τό τέλειο ἀπό τά παιδιά σας γιατί οὔτε καί ἐσεῖς εἶστε τέλειοι, καί δέν τά κάνετε ὅλα τέλεια! Ὅταν χρειαστεῖ νά πεῖτε τή σκέψη σας πέστε την ἔτσι πού νά μήν προσβάλετε τόν ἄλλον καί κυρίως νά μήν ἐπιμένετε νά γίνει ἀπαραίτητα αὐτό πού ἐσεῖς θέλετε. Ἔτσι θά ἔχετε μία καλή ἐπικοινωνία μέ τούς ἄλλους καί μέ τά παιδιά. Μήν παραλείπετε νά λέτε στά παιδιά σας «συγγνώμη», ὅταν πρέπει. Μόνον ἔτσι θά μάθουν καί κεῖνα νά χρησιμοποιοῦν αὐτή τήν πολύ σημαντική ἔκφραση.

Γέροντας Σωφρόνιος

Γέροντας Ἰάκωβος Τσαλίκης

Μιὰ φορά, ὁ Γέροντας λειτουργοῦσε καὶ δὲν μποροῦσε νὰ κάνει τὴ Μεγάλη Εἴσοδο ἐξ αἰτίας ἐκείνων τῶν θαυμαστῶν ποὺ ἔβλεπε! Ὁ ψάλτης ἐν τῶ μεταξύ ἐπαναλάμβανε συνεχῶς «ὡς τὸν Βασιλέα τῶν ὅλων ὑποδεξόμενοι» περιμένοντάς τον νὰ ἐξέλθει, ὁπότε διηγεῖται ὁ Γέροντας «ξαφνικά νοιώθω νὰ μὲ σπρώχνει κάποιος ἀπό τὸν ὦμο καὶ νὰ μὲ ὁδηγεῖ στὴν Ἁγία Πρόθεση.

Νόμισα ὅτι ἦταν ὁ ψάλτης καὶ εἶπα: “ὁ εὐλογημένος! Τόση ἀσέβεια! Μπῆκε ἀπό τὴν Ὡραία Πύλη καὶ μὲ σπρώχνει”! Γυρίζω καὶ βλέπω μιὰ τεράστια φτερούγα ποὺ τὴν εἶχε περάσει ὁ Ἀρχάγγελος ἀπὸ τὸν ὦμο μου καὶ μὲ ὁδηγοῦσε νὰ κάνω τὴ Μεγάλη Εἴσοδο.

Τί γίνεται μέσα στὸ Ἱερό κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργίας..! Μερικές φορές δὲν μπορῶ ν΄ ἀντέξω καὶ κάθομαι στὴν καρέκλα…. Τί φτερουγίσματα παιδί μου οἱ Ἄγγελοι!»

Ἀνατολικὰ τῆς Δύσης

Αὐτὴ ἡ συνάντηση ποὺ γίνεται αὐτὴ τὴ στιγμὴ ἐδῶ δὲ θὰ χωροῦσε στὸ Βατικανό. Τὸ ξέρετε; Ἤρθατε ἐδῶ καὶ λέτε μὲ ἐλευθερία τὰ δικά σας. Οἱ φωνές σας, οἱ φωνὲς τῶν ὑπευθύνων τῆς συνάντησης... Πολλὲς φορὲς λέω στὰ παιδιὰ ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ λέω ἐπειδὴ εἶμαι ὀρθόδοξος μοναχὸς καὶ αὐτὰ ποὺ σᾶς λέω σὰν μοναχός, ἔχουμε μία σχέση μὲ τὴν ἐκκλησία. Καὶ ἡ Θ. Λειτουργία ἔχει μία σχέση μὲ τὸν τρόπο ὑπάρξεως τῆς ἐκκλησίας. Τὰ λάθη μας τονίζουν τὴν ἀνοχὴ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ ποὺ εἶναι πατέρας μας καὶ δὲν μᾶς παίρνει στὰ σοβαρά. Καὶ τὸ ἐπικίνδυνο εἶναι ὅτι μᾶς ἀγαπάει. Μέσα σ᾿ αὐτὸ τὸ κλίμα μποροῦμε νὰ ἁμαρτάνουμε, δηλαδὴ μποροῦμε νὰ μετανοήσουμε. Ὅταν κάτι γίνεται μὲ τὸ ζόρι, ὅταν δὲν ὑπάρχει ἕνα περιθώριο νὰ σφάλλει κανείς, τότε δὲν ὑπάρχει περιθώριο νὰ διορθωθεῖ, νὰ κλάψει καὶ νὰ πεῖ «Κύριε ἐλέησον». Καὶ διὰ τοῦ «Κύριε ἐλέησον», τοῦ «μνήσθητί μου Κύριε» νὰ μπεῖ στὸν Παράδεισο.

Τὸ Βατικανὸ εἶναι μιὰ κατάρα μεγαλύτερη ἀπὸ τὸ Κρεμλίνο. Γιατί τὸ Κρεμλίνο, ἐξ ἀρχῆς, παρουσιάστηκε ὅτι κάνει ἀλλοιώσεις στὴν ἱστορία. Ἐδῶ θεωρεῖ ὁ πάπας ὅτι ἐξουσιάζει τὸν οὐρανὸ καὶ τὴ γῆ. Μὰ αὐτὰ εἶναι θέματα τὰ ὁποῖα βασανίζουν ἐκατομμύρια ἀνθρώπους. Αὐτοὶ εἶναι οἱ καταδυναστευόμενοι. Κι ἂν θέλει κανεὶς νὰ δεῖ τὴ σάρκωση τῆς ἀπιστίας, ἂς πάει στὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Πέτρου στὴ Ρώμη: ὅλο τὸ συγκρότημα καὶ τὸ σύστημα πάει νὰ ἐπιβληθεῖ μὲ τὴ δύναμη, σὰν τὸ Μουσολίνι. Καὶ μπαίνοντας μέσα στὸ ναὸ ἔχει γραμμὲς καὶ λέει, ἐδῶ τελειώνει ἡ Παναγία τῶν Παρισίων, ἐδῶ ὁ καθεδρικὸς ναὸς τοῦ Λονδίνου καὶ μετράει τὸ μέγεθος καὶ τὸ κάλλος τοῦ ναοῦ μὲ τὰ μέτρα. Θεωροῦν τὸν ἑαυτό τους καλύτερο, ἐπειδὴ ἔχουν περισσότερα μέτρα. Μὰ αὐτὰ εἶναι χαμένα πράγματα! Μὰ τότε δὲν μπορεῖ νὰ συγκριθεῖ π.χ. ἡ Παναγία τῶν Παρισίων μὲ ἕνα ξωκλῆσι ὀρθόδοξο.

Χθές, πήγαμε σ᾿ ἕνα χωριὸ ποὺ ἔχει σὰν ἐκκλησία τὸ καθολικὸ μιᾶς μονῆς. Ἐκεῖ εἴδαμε μία κυρὰ-Βασίλω, γιαγιά, ἡ ὁποία εἶναι γριὰ παντοδύναμη. Βγαίνει πάνω στὰ κατσάβραχα, ἐξυπηρετεῖ ὅλους τοὺς γείτονες, μεταφέρει νερὸ ἀπ᾿ τὴν πηγή, γιὰ νὰ μὴν πίνουν ζεστὸ νερό, σκάβει τοὺς κήπους ὅλων, δὲν τὴν ξέρει κανείς. Γιὰ μένα ἡ κυρὰ-Βασίλω εἶναι μέλος τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Ἡ κυρὰ-Βασίλω εἶναι μιὰ ἐλπίδα σωτηρίας τοῦ σύμπαντος κόσμου, γιατί ζεῖ ὡς ἄνθρωπος. Ζεῖ κενωτικά. Ἔχει διαγράψει τὸν ἑαυτό της, ζεῖ γιὰ τὰ παιδιά της, γιὰ τὰ ἐγγόνια της καὶ γιὰ ὅλο τὸν κόσμο. Διαλύει τὸν ἑαυτό της. Καὶ ἐφόσον διαγράφει τὸν ἑαυτό της καὶ ζεῖ γιὰ τὸν ἄλλο, ὅλοι ζοῦν γι᾿ αὐτὴ καὶ ὁ Θεὸς δὲν τὴν ἀφήνει. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἦθος ποὺ σῴζει καὶ ἐλευθερώνει τὸ πρόσωπο.

π. Βασίλειος Γοντικάκης

Ὁμιλία σὲ νέους τὸ 1991

Ἄν

 Ἂν γνώριζε ὁ κόσμος τὴ δύναμη τῶν λόγων τοῦ Χριστοῦ: «μάθετε ἀπ᾿ Ἐμοῦ, ὅτι πράος εἰμὶ καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ», τότε ὅλος ὁ κόσμος, ὅλη ἡ οἰκουμένη, θὰ ἐγκατέλειπαν ὅλες τὶς ἄλλες ἐπιστῆμες καὶ θὰ μάθαιναν μόνον αὐτὴ τὴν οὐράνια ἐπιστήμη.

Ἅγιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης

Ἡ ἕνωσις ποὺ ἐπιχειρεῖται

Οἱ φιλικὲς ἐκδηλώσεις καὶ φιλοφρονήσεις Ὀρθοδόξων ταγῶν καὶ οἰκουμενιστῶν πρὸς τὸν Πάπα Ρώμης δὲν θὰ ἐνέπνεαν σοβαρὲς ἀνησυχίες σὲ μεγάλο ἀριθμὸ συνειδητῶν Ὀρθοδόξων, ἐὰν συνωδεύοντο ἀπὸ κάποιες ἐνδείξεις ἀλλαγῆς στὴν γραμμὴ τοῦ Βατικανοῦ. Ἀλλαγὴ ὅμως δὲν παρατηρεῖται. Ἀντιθέτως μάλιστα ἡ Οὐνία ἐνισχύεται, τὸ Πρωτεῖον καὶ τὸ Ἀλάθητον διακηρύσσονται ἀπὸ τὸν Πάπα εὐκαίρως ἀκαίρως καὶ ἡ διπλωματία τοῦ Βατικανοῦ κάνει ὅ,τι μπορεῖ γιὰ νὰ προωθήσῃ μία ἕνωσι μὲ τοὺς Ὀρθοδόξους σύμφωνη μὲ τὸ πνεῦμα τῆς Συνόδου Φεράρας-Φλωρεντίας καὶ τῆς Β´ Βατικανείου Συνόδου, οἱ ὁποῖες καλοῦσαν τοὺς «ἀπεσχισμένους ἀδελφοὺς» Ὀρθοδόξους νὰ ἐπανέλθουν στὴν Παπικὴ Ἐκκλησία, διότι μόνον ἡ κοινωνία μὲ τὸν διάδοχο τοῦ Πέτρου ἐξασφαλίζει τὴν πλήρη καὶ ἀληθῆ ἐκκλησιαστικότητα.

Ἡ χαραχθεῖσα ἀπὸ τὸ Βατικανὸ γραμμὴ ἀκολουθεῖται μὲ πιστότητα. Ἐτονίζετο μέχρι σήμερα καὶ ἀπὸ Ὀρθοδόξους θεολόγους ὅτι ὑπάρχουν δογματικὲς διαφορὲς μεταξὺ Ὀρθοδόξων καὶ Ρωμαιοκαθολικῶν, χωρὶς ἐπίλυσι τῶν ὁποίων δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἡ ἕνωσις. Τώρα τονίζεται καὶ ἀπὸ Ὀρθοδόξους ὅτι ἔχουμε κοινὴ πίστι, κοινὴ παράδοσι, καὶ ὅτι ὑπὸ ὠρισμένες προϋποθέσεις θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δεχθοῦμε τὸ Πρωτεῖον: «῾Ἔχουμε τὴν ἰδία πίστι καὶ τὴν ἰδία παράδοσι. Τὸ κύριο πρόβλημα ποὺ πρέπει νὰ λύσουμε, εἶναι τὸ πρωτεῖο τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης, δηλαδὴ ὁ ρόλος τοῦ Πάπα᾿, ἐδήλωσε ὁ Μητροπολίτης [Περγάμου] Ἰωάννης. ῾Πιστεύω ὅτι μποροῦμε νὰ βροῦμε μία λύσι. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐπακριβοῦς καθορισμοῦ τῆς θέσεως τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης στὴν δομὴ τῆς παγκοσμίου Ἐκκλησίας. Οἱ Ὀρθόδοξοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ δεχθοῦν τὴν ἰδέα ἑνὸς παγκοσμίου πρωτείου καί, κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας, ὁ ἐπίσκοπος Ρώμης ἦταν ὁ «primus» [...] Ἡ ἀσυμφωνία ἐμφανίζεται σὲ ἕνα θεμελιῶδες θέμα: Μπορεῖ ὁ ἐπίσκοπος Ρώμης νὰ παρεμβαίνη στὴν ζωὴ τῶν τοπικῶν Ἐκκλησιῶν;᾿, ἐδήλωσε ἐπὶ πλέον καὶ προσέθεσε: ῾Δὲν μπορεῖ νὰ παρεμβαίνη χωρὶς ἀπόφασι εἰλημένη ἀπὸ κοινοῦ μὲ τοὺς ἄλλους ἐπισκόπους. Μὲ λίγα λόγια, ὁ ἐπίσκοπος Ρώμης πρέπει πάντοτε νὰ ἐνεργῆ ἐν συμφωνίᾳ μετὰ τῆς συνόδου᾿».

Θὰ ἤθελα κατ᾿ ἀρχὴν ἐδῶ νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ συνείδησις τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας οὐδέποτε ἀπεδέχθη ὅτι μετὰ τὸ Σχίσμα Ὀρθόδοξοι καὶ Ρωμαιοκαθολικοὶ ἔχουμε κοινὴ Πίστι καὶ κοινὴ Παράδοσι. Μάρτυρες τῆς συνειδήσεως αὐτῆς εἶναι μεγάλοι ἱεράρχαι καὶ θεοφόροι Πατέρες, ὡς ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὁ Ἅγιος Μάρκος Ἐφέσου, ὁ Ἅγιος Μελέτιος ὁ Πηγᾶς, ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὁ Ἅγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, ὁ Δοσίθεος Ἱεροσολύμων, καὶ ἄλλοι πολλοί, καθὼς καὶ οἱ Συνοδικὲς ἀποφάσεις τῶν Ὀρθοδόξων Πατριαρχῶν κατὰ τὰ ἔτη 1848, 1868, 1895. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἁπλοῦς Ὀρθόδοξος λαός, παρὰ τὰ δεινὰ τῆς Τουρκοκρατίας καὶ παρὰ τὴν συστηματικὴ λατινικὴ προπαγάνδα καὶ τὶς πιέσεις ποὺ κατὰ καιροὺς ὑπέστη ἀπὸ τὴν Οὐνία, δὲν ἐξώμοσε -ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων- ἀλλὰ ἔμεινε πιστὸς στὰ δόγματα καὶ τὴν πίστι τῆς Ἐκκλησίας του.

Ἔπειτα ἡ ἕνωσις ποὺ ἐπιχειρεῖται, ἔστω καὶ ἐὰν καλῶς προετοιμάζεται ἐδῶ καὶ ἀρκετὲς δεκαετίες ἀπὸ τὸ Βατικανό, δὲν θὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἀπὸ πολλοὺς Ὀρθοδόξους καὶ θὰ συντελέση στὴν διάσπασι τῆς Ὀρθοδοξίας, ἐπειδὴ θὰ γίνῃ χωρὶς νὰ ἐπιλυθοῦν οὐσιαστικὰ οἱ δογματικὲς διαφορές, χωρὶς οἱ Ρωμαιοκαθολικοὶ νὰ ἀπαρνηθοῦν τὰ αἱρετικὰ δόγματα (Filioque, Πρωτεῖον, Κτιστὴ Χάρις κ.λπ), ἀλλὰ μὲ ἐπανερμηνεία των κατὰ τρόπο ἀνώδυνο γιὰ τὸ Βατικανὸ καὶ ἀποδεκτὸ ἀπὸ τοὺς Ὀρθοδόξους.

Βέβαια ἡ ἐκκοσμικευμένη κοινωνία μας, ποὺ γαλουχεῖται μὲ τὰ συνθήματα τῆς Παγκοσμιοποιήσεως καὶ τῆς Νέας Ἐποχῆς δὲν ἔχει τὴν δογματικὴ εὐαισθησία τῶν Ὀρθοδόξων ποὺ κάποτε ἀπεδοκίμασαν τὶς ἀποφάσεις τῆς «ἑνωτικῆς» Συνόδου Φεράρας-Φλωρεντίας. Ὑπάρχει ἐν τούτοις καὶ σήμερα λαὸς τοῦ Θεοῦ, τὸ προφητικὸν λείμμα συνειδητῶν Ὀρθοδόξων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντισταθοῦν σὲ κάθε μορφὴ ἑνώσεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ γίνῃ ἐν τῇ ἀληθείᾳ τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως. Ἡ ἀνησυχία πολλῶν Ὀρθοδόξων γιὰ ὅσα συνέβησαν τελευταῖα, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Ὀρθόδοξος συνείδησις λειτουργεῖ.

Ἂς προσέξουν λοιπὸν οἱ σπεύδοντες πρὸς τὴν ἕνωσι, μήπως ἀντὶ νὰ ἑνώσουν τὰ διεστῶτα διασπάσουν τὸ ἡνωμένο Ὀρθόδοξο ποίμνιο. Τὸ δράμα τῶν ἀλλεπαλλήλων διασπάσεων, ποὺ ἠκολούθησαν τὴν ἐν σπουδῇ ἐπιβολὴ τοῦ νέου ἡμερολογίου στὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, πρέπει νὰ προβληματίση τοὺς ἐκκλησιαστικούς μας ἠγέτας. Καὶ ἀκόμη πρέπει νὰ μᾶς διδάξη ἡ σύνεσις πολλῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, οἱ ὁποῖες διακρατοῦν τὸ παλαιὸ ἡμερολόγιο γιὰ νὰ μὴ σχίσουν τὸ ποίμνιό τους.

π. Γεώργιος Καψάνης

Γεννηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς

Τὸ ἐγωιστικὸ θέλημα ἐχώρισε τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸν Θεό, τὸν ἐξώρισε ἀπὸ τὸν παράδεισο καὶ ἔγινε αἰτία ὅλων τῶν κακῶν. Ἂν δὲν ἀπαρνηθῆ ὁ ἄνθρωπος τὸ ἐγωιστικό του θέλημα καὶ δὲν υἱοθετήση τὸ ἅγιο θέλημα τοῦ Θεοῦ, δὲν μπορεῖ νὰ θεραπευθῆ ἀπὸ τὴν βαρειὰ ἀρρώστια τῆς φιλαυτίας καὶ τοῦ ἐγωισμοῦ.

Τὴν ἀνυπακοὴ τοῦ Ἀδὰμ καὶ τῆς Εὔας στὸ ἅγιο θέλημα τοῦ Κυρίου ἦλθε νὰ διορθώση ὁ νέος Ἀδάμ, ὁ Χριστός, καὶ ἡ νέα Εὔα, ἡ Θεοτόκος, μὲ τὴν τελεία ὑπακοή Τους.

Ὁ Χριστὸς ἔγινε ὑπήκοος στὸ θέλημα τοῦ Πατρός Του μέχρι θανάτου καὶ μάλιστα σταυρικοῦ θανάτου. Κατὰ τὴν ἀγωνία τῆς Γεθσημανῆ ὁ Κύριος παρεδόθη τελείως στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ Πατρός: «Πάτερ μου, εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο· πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ᾿ ὡς σὺ».

Μᾶς ἄνοιξε ἔτσι τὸν κλειστὸ μέχρι τώρα δρόμο πρὸς τὸν Θεὸ διὰ τῆς ὑπακοῆς Του καὶ ἔγινε ὁ πνευματικὸς γενάρχης τῆς γενεᾶς τῶν ὑπηκόων τέκνων τοῦ Θεοῦ.

Κάθε χριστιανὸς ποὺ ἀποτάσσεται πρὸ τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος τὸν διάβολο καὶ συντάσσεται μὲ τὸν Χριστό, ὑπόσχεται νὰ εἰσέλθη στὴν ὑπακοὴ τοῦ Χριστοῦ.

Τὴν χάρι νὰ κάνουμε ἐμεῖς καὶ ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τὸ ἅγιο θέλημα τοῦ Κυρίου ζητοῦμε μὲ τὸ αἴτημα αὐτό. Ζητοῦμε δὲ νὰ γίνῃ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ὁλοκληρωτικά, ὅπως γίνεται ἀπὸ τοὺς ἁγίους ἀγγέλους, ποὺ κάνουν τελεία ὑπακοὴ στὸν Θεό. Ἑρμηνεύει ὁ ἅγιος Χρυσόστομος: «οὕτω καὶ ἡμᾶς καταξίωσον τοὺς ἀνθρώπους μὴ ἐξ ἡμισείας τὸ θέλημά σου ποιεῖν, ἀλλὰ πάντα καθάπερ θέλεις πληροῦν». Καὶ προσθέτει: «Καὶ πάλιν τὴν ὑπὲρ τῆς οἰκουμένης πρόνοιαν ἕκαστον ἡμῶν τῶν προσευχομένων ἀναδέχεσθαι ἐπέταξεν. Οὐδὲ γὰρ εἶπε, γενηθήτω τὸ θέλημά σου ἐν ἐμοί, ἢ ἐν ἡμῖν· ἀλλά, πανταχοῦ τῆς γῆς, ὥστε λυθῆναι τὴν πλάνην καὶ φυτευθῆναι τὴν ἀλήθειαν καὶ ἐκβληθῆναι κακίαν ἅπασαν καὶ ἐπανελθεῖν ἀρετήν, καὶ μηδὲν ταύτην διαφέρειν λοιπὸν τὸν οὐρανὸν τῆς γῆς. Εἰ γὰρ τοῦτο γένοιτο, φησίν, οὐδὲν διοίσει τὰ κάτω τῶν ἄνω, εἰ καὶ τὴ φύσει διέστηκεν, ἀγγέλοις ἑτέροις τῆς γῆς ἡμῖν ἐπιδεικνυμένοις».

Ὁ ἅγιος Χρυσόστομος ἐκήρυττε καὶ ζητοῦσε ἀπὸ τοὺς χριστιανοὺς νὰ ζοῦν τὴν τέλεια χριστιανικὴ ζωή, ὥστε πρὶν μεταστοῦν στὴν αἰώνια ζωὴ νὰ ζοῦν τὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Νὰ γίνῃ ἡ γῆ οὐρανός.

Οἱ ἄνθρωποι τηροῦν τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ ἢ ἀπὸ φόβο νὰ μὴ κολαστοῦν, ἢ γιὰ νὰ λάβουν ἀμοιβὴ ἀπὸ τὸν Θεό, ἢ ἀπὸ καθαρὴ καὶ ἀνιδιοτελῆ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεό. Στὴν πρώτη περίπτωση ἐνεργοῦν σὰν δοῦλοι, στὴν δεύτερη σὰν μισθωτοὶ καὶ στὴν τρίτη σὰν υἱοί. Πρὸς αὐτὸ τὸ τελευταῖο πρέπει νὰ τείνουμε ὅλοι. Νὰ κάνουμε τὸ θεῖο θέλημα ἀπὸ καθαρὴ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεό, ὡς υἱοί Του. Αὐτὸ εἶναι δεῖγμα τελειότητας. Ἔτσι κάνουν καὶ ἅγιοι ἄγγελοι στὸν οὐρανό.

Ὅσο ὁ ἄνθρωπος κάνει τὸ δικό του θέλημα, δὲν μπορεῖ νὰ βρῆ ἀληθινὴ ἐσωτερικὴ ἀναύπασι. Ὅταν ὅμως κάνη τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, συμφιλιώνεται μὲ τὸν Θεὸ καὶ εἰρηνεύει. Αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ ἄνωθεν εἰρήνη ποὺ ζητοῦμε στὴ Θεία Λειτουργία.

Μέσα στὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ κρύβεται ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς κατὰ τοὺς ἁγίους Πατέρας. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὅποιος τηρεῖ τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ ἑνώνεται μὲ τὸν Θεό.

Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἀκόμη κάνουμε ὅλα τὰ διαταχθέντα, θὰ αἰσθανόμαστε ὡς «ἀχρεῖοι δούλοι», κατὰ τὸν λόγο τοῦ Κυρίου, γιατὶ δὲν σωζόμαστε ἀπὸ τὰ καλά μας ἔργα, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ. Ἡ φαρισαϊκὴ αὐτοδικαίωσι (ἠθικισμός) δὲν ἔχει καμμία σχέσι μὲ τὸ ταπεινὸ ὀρθόδοξο χριστιανικὸ ἦθος. Ὅπως ἐδίδαξε καὶ ὁ ἅγιος Σεραφεὶμ τοῦ Σάρωφ, τὰ καλά μας ἔργα ἀποτελοῦν προϋπόθεσι γιὰ νὰ λάβουμε τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ καρπό της· ποτὲ ὅμως δὲν μποροῦν νὰ ἀποτελοῦν τὸν σκοπὸ τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, ποὺ εἶναι πάντα ἡ ἀπόκτησις τῆς θείας Χάριτος.

Ἡ τήρησις τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ποὺ κατὰ βάθος ἐκφράζουν τὴν περιεκτικὴ ἀρετὴ τῆς ἀγάπης, ὁδηγεῖ στὴν ἀληθινὴ ἐλευθερία, τὴν ἐλευθερία τῆς ἀγάπης ποὺ ἐλευθερώνει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸν ἐγωισμό. Ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐγωισμοῦ εἶναι ψευδοελευθερία. Οἱ χριστιανοὶ διαλέγοντας τὴν ὑπακοή τους πρὸς τὸν Θεὸ διαλέγουν τὴν ἐλευθερία τῆς ἀγάπης, ποὺ προϋποθέτει τὸ σταύρωμα καὶ τὴν θυσία τοῦ ἐγωισμοῦ μας.

Εἶναι αὐτὸ ποὺ λέγουν οἱ ἅγιοι Πατέρες μέσα ἀπὸ τὸν ἀγώνα καὶ τὴν ἐμπειρία τους: «Ἡ ὑπακοὴ ζωή, ἡ ἀνυπακοὴ θάνατος».

π. Γεώργιος Καψάνης

Εἰρήνη

Ἡ εἰρήνη εἶναι θεῖο δῶρο ποὺ χορηγεῖται πλουσιοπάροχα σ’ ὅσους συμφιλιώνονται μὲ τὸ Θεὸ καὶ ἐκτελοῦν τὰ θεῖα Του προστάγματα.

Ἡ εἰρήνη εἶναι φῶς καὶ φεύγει ἀπὸ τὴν ἁμαρτία ποὺ εἶναι σκοτάδι. Ἕνας ἁμαρτωλὸς ποτὲ δὲν εἰρηνεύει.

Νὰ ἀγωνίζεστε κατὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ νὰ μὴ σᾶς ταράζει ἡ ἐξέγερση τῶν παθῶν μέσα σας.

Ἂν στὴν πάλη μαζί τους νικήσεις, τὸ ξεσήκωμα τῶν παθῶν ἔγινε γιὰ σένα ἀφορμὴ νέας χαρᾶς καὶ εἰρήνης. Ἂν νικηθεῖς – ὅ μὴ γένοιτο – τότε γεννιέται θλίψη καὶ ταραχή. Ἂν πάλι, μετὰ ἀπὸ σκληρὴ μάχη, ἐπικρατήσει πρὸς στιγμὴν ἡ ἁμαρτία, ἀλλὰ ἐσὺ ἐπιμείνεις στὸν ἀγώνα, τότε νικᾶς καὶ ἡ εἰρήνη ξανάρχεται.

«Εἰρήνην διώκετε μετὰ πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον» (Ἑβρ. 12,14).

Ἡ εἰρήνη καὶ ὁ ἁγιασμὸς εἶναι δύο ἀναγκαῖες προϋποθέσεις γιὰ ἐκεῖνον ποὺ ζητάει μὲ πόθο νὰ δεῖ τὸ πρόσωπο τοῦ Θεοῦ. Ἡ εἰρήνη εἶναι τὸ θεμέλιο στὸ ὁποῖο στηρίζεται ὁ ἁγιασμός.

Ὁ ἁγιασμὸς δὲν παραμένει σὲ ταραγμένη καὶ ὀργισμένη καρδιά. Ἡ ὀργὴ ὅταν χρονίζει στὴν ψυχή μας, δημιουργεῖ τὴν ἔχθρα καὶ τὸ μίσος κατὰ τοῦ πλησίον. Γι’ αὐτὸ ἐπιβάλλεται ἡ γρήγορη συμφιλίωση μὲ τὸν ἀδελφό μας, ὥστε νὰ μὴ στερηθοῦμε τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ ποὺ ἁγιάζει τὴν καρδιά μας.

Ἐκεῖνος ποὺ εἰρηνεύει μὲ τὸν ἑαυτό του, εἰρηνεύει καὶ μὲ τὸν πλησίον του, εἰρηνεύει καὶ μὲ τὸ Θεό. Ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος εἶναι γεμάτος μὲ ἁγιασμὸ γιατί ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς κατοικεῖ μέσα του.

Ἅγιος Νεκτάριος

Ἡ θέωσις, ὡς σκοπὸς τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου

Τὸ θέμα τοῦ προορισμοῦ τῆς ζωῆς μας εἶναι πολὺ σοβαρό, διότι ἀφορᾶ τὸ σπουδαιότερο ζήτημα γιὰ τὸν ἄνθρωπο: Γιὰ ποιὸ σκοπὸ εὑρισκόμαστε πάνω στὴν γῆ. Ἂν ὁ ἄνθρωπος τοποθετηθεῖ σωστὰ στὸ θέμα αὐτό, ἂν εὕρη τὸν πραγματικό του προορισμό, τότε μπορεῖ νὰ τοποθετηθεῖ σωστὰ καὶ στὰ ἐπὶ μέρους καὶ καθημερινὰ ζητήματα τῆς ζωῆς του, ὅπως εἶναι οἱ σχέσεις του μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, οἱ σπουδές του, τὸ ἐπάγγελμα, ὁ γάμος, ἡ ἀπόκτησις καὶ ἀνατροφὴ τῶν παιδιῶν. Ἂν ὅμως δὲν τοποθετηθεῖ σωστὰ σ᾿ αὐτὸ τὸ βασικὸ θέμα, τότε θὰ ἀποτύχει καὶ στοὺς ἐπὶ μέρους σκοποὺς τῆς ζωῆς. Διότι τί νόημα μποροῦν νὰ ἔχουν οἱ ἐπὶ μέρους σκοποί, ὅταν στὸ σύνολό της ἡ ἀνθρώπινη ζωὴ δὲν ἔχει νόημα;

Ἤδη ἀπὸ τὸ πρῶτο κεφάλαιο τῆς Ἁγίας Γραφῆς δηλώνεται ὁ σκοπὸς τῆς ζωῆς μας, ὅταν ὁ ἱερὸς συγγραφεὺς μᾶς λέγει, ὅτι ὁ Θεὸς ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο «κατ᾿ εἰκόνα καὶ καθ᾿ ὁμοίωσίν» Του. Διαπιστώνουμε ἔτσι τὴν μεγάλη ἀγάπη ποὺ ἔχει ὁ ἐν Τριάδι Θεὸς γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Δὲν τὸν θέλει ἁπλῶς ἕνα ὃν μὲ κάποια χαρίσματα, κάποια προσόντα, κάποια ἀνωτερότητα ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπη κτίση, ἀλλὰ τὸν θέλει Θεὸ κατὰ Χάριν.

Ὁ ἄνθρωπος φαίνεται ἐξωτερικὰ ὅτι εἶναι μία βιολογικὴ ἁπλῶς ὕπαρξη ὅπως τὰ ἄλλα ἔμβια ὄντα, τὰ ζῶα. Εἶναι βέβαια ζῶον, ἀλλὰ «ζῶον... τὴ πρὸς Θεὸν νεύσει θεούμενον», ὅπως χαρακτηριστικὰ λέγει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Εἶναι τὸ μόνο ὃν ποὺ ξεχωρίζει ἀπ᾿ ὅλη τὴν δημιουργία, τὸ μόνο ποὺ μπορεῖ νὰ γίνει θεός.

Τὸ «κατ᾿ εἰκόνα» σημαίνει τὰ χαρίσματα ποὺ ἔδωσε ὁ Θεὸς μόνο στὸν ἄνθρωπο, ξεχωριστὰ ἀπ᾿ ὅλα τὰ πλάσματά Του, ὥστε νὰ ἀποτελεῖ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ. Αὐτὰ τὰ χαρίσματα εἶναι : Ὁ λογικὸς νοῦς, ἡ συνείδηση, τὸ αὐτεξούσιο, δηλαδὴ ἡ ἐλευθερία, ἡ δημιουργικότητα, ὁ ἔρως καὶ ὁ πόθος τοῦ ἀπολύτου καὶ τοῦ Θεοῦ, ἡ προσωπικὴ αὐτοσυνειδησία καὶ ὅ,τι ἄλλο κάνει τὸν ἄνθρωπο νὰ εἶναι ὑπεράνω ὅλης τῆς λοιπῆς δημιουργίας τῶν ἐμβίων ὄντων καὶ τὸν κάνει νὰ εἶναι ἄνθρωπος καὶ προσωπικότης. Ὅ,τι δηλαδὴ κάνει τὸν ἄνθρωπο πρόσωπο αὐτὰ εἶναι τὰ χαρίσματα τοῦ «κατ᾿ εἰκόνα».

Ἔχοντας τὸ «κατ᾿ εἰκόνα» καλεῖται ὁ ἄνθρωπος νὰ ἀποκτήσει τὸ «καθ᾿ ὁμοίωσιν», δηλαδὴ τὴν θέωση. Ὁ Δημιουργός, Θεὸς κατὰ φύσιν, καλεῖ τὸν ἄνθρωπο νὰ γίνει θεὸς κατὰ Χάριν.

π. Γεώργιος Καψάνης

Δὲν μποροῦμε νὰ εἴμαστε ἐπιπόλαιοι

Ἡ θέση μας εἶναι προνομιακὴ καὶ ἐπικίνδυνη. Ἔχει καθοριστεῖ ἀπ᾿ αὐτοὺς ποὺ μᾶς γέννησαν, καὶ δὲν μποροῦμε νὰ κάνωμε ὅτι μας κατέβει.

Δὲν μποροῦμε ἀτιμωρητὶ οἱ Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες νὰ παιδιαρίζωμε, στηριζόμενοι σ᾿ ὁποιαδήποτε δικαιολογία ἤ, περισσότερο, νὰ αὐθαδιάζωμε.

Ἂν αὐτοὶ ποὺ προηγήθηκαν ἡμῶν καὶ ἔζησαν καὶ τάφηκαν σὲ τοῦτα τὰ χώματα, αὐτοσχεδίαζαν κάνοντας τὸ κέφι τους, τότε θὰ μπορούσαμε καὶ ἐμεῖς νὰ συνεχίσωμε αὐτοσχεδιάζοντας.

Ἂν ὅμως ἔζησαν διαφορετικά· ἂν ἀποφάσισαν νὰ πεθάνουν, καὶ ἔτσι ἔζησαν· ἂν ὁ τρόπος τῆς ζωῆς τοὺς ἦταν ἀπόφαση θανάτου· ἂν ὅλη τους ἡ δημιουργία, τὸ ἦθος, ὁ λόγος, τὰ ἔργα, ἡ μορφή, ἡ χειρονομία, τὸ ὁρατὸ καὶ ἀόρατο ἐξ αὐτῶν εἶναι γεννημένο ἐκ τοῦ θανάτου, ἀπὸ τὴ θυσία ὅλων, γιὰ νὰ γεννηθεῖ κάτι καλύτερο, ἄλλης φύσεως, ἄλλης ὑφῆς, γιὰ τοὺς ἄλλους, γιὰ μᾶς ὅλους· τότε δὲν μποροῦμε ἀτιμωρητὶ νὰ αὐτοσχεδιάζωμε, νὰ κάνωμε πρόβες, νὰ παίζωμεν ἐν οὗ παικτοῖς.

Ἂν δὲν ἔχτιζαν τὴν Ἁγιὰ-Σοφιὰ ὅπως τὴν ἔχτισαν, νὰ χωρᾷ τὸν κάθε ἄνθρωπο καὶ τὴν οἰκουμένη.

Ἂν δὲν εἶχαν φτιάξει τὸ Ἅγιον Ὄρος ὅπως τὸ ἔφτιαξαν, γιὰ νὰ σώζεται ὅλος ὁ ἄνθρωπος καὶ νὰ ἀδελφώνονται οἱ λαοί.

Ἂν δὲν εἶχε θεολογήσει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὅπως θεολόγησε, ἀνακεφαλαιώνοντας τὴν πείρα καὶ τὴ ζωὴ τῆς Ὀρθοδοξίας, σβήνοντας τὴ δίψα τοῦ σημερινοῦ βασανισμένου νέου ἀνθρώπου.

Ἂν δὲν εἶχαν ἀγωνιστεῖ, κλάψει, ὑπομείνει, προσευχηθεῖ, θυσιαστεῖ τόσοι ἄγνωστοι στὰ βουνά, στὰ νησιὰ καὶ στὶς πόλεις. Ἂν δὲν εἶχαν στὰ τραγούδια, στὴ ζωὴ καὶ στὰ ἤθη τους αὐτὴ τὴν ἀνθρωπιὰ ποὺ σὲ σφάζει.

Ἂν δὲν ἦσαν γενάρχες τοῦ νέου Ἑλληνισμοῦ ἕνας ἅγιος Κοσμᾶς καὶ ἕνας Μακρυγιάννης.

Ἂν δὲν ὑπῆρχαν ὅλα αὐτὰ στὸ αἷμα μας, τότε θὰ μπορούσαμε νὰ κάνωμε ὅτι μᾶς κατέβει.

Τώρα δὲν εἶναι ἔτσι. Τώρα βρισκόμαστε ἐν τόπῳ καὶ χρόνω ἁγίω. Δὲν μποροῦμε νὰ εἴμαστε ἐπιπόλαιοι. Δὲν ἀνήκομε στὸν ἑαυτό μας. Ἀνήκομε σ᾿ αὐτοὺς ποὺ μᾶς γέννησαν, καὶ σ᾿ ὅλο τὸν κόσμο. Εἴμαστε χρεωμένοι μὲ πνευματικὴ κληρονομιά. Δὲν μᾶς σώζει καμιὰ δικαιολογία. Καὶ ὅλα νὰ τὰ πετάξωμε ἀπὸ τὸ σχολεῖο, τὰ ἀρχαῖα, τὰ νέα, τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια, δὲν μποροῦμε νὰ δικαιολογηθοῦμε σὲ κανέναν, νὰ ἀπαλλαγοῦμε, οὔτε νὰ ξεχάσωμε τὸ χρέος μας. Δὲν μποροῦμε νὰ στοιχειοθετήσωμε κανένα ἄλλοθι.

Θὰ ἔχωμε νὰ ἀντιμετωπίσωμε αὐτοὺς ποὺ προηγήθηκαν καὶ αὐτοὺς ποὺ ἔρχονται.

π. Βασίλειος Γοντικάκης

Aὐτό  πού  κάνεις  τήν  Κυριακή  νά  μήν  τό  ξανακάνεις

Ἕνας χριστιανός, μιά  Κυριακή γυρίζοντας ἀπό τήν ἐκκλησία εἶδε ὅτι ἡ σύζυγός του  καί τά παιδιά του κοιμοῦνταν. Στεναχωρήθηκε καί ἀγανάκτησε. 

Μετά ἀπό μέρες συναντήθηκε μέ τόν γνωστό διορατικό Γέροντα -καί σήμερα Ἅγιο- Πορφύριο, χωρίς νά τοῦ πεῖ τίποτα σχετικά μέ αὐτό, ἀλλά οὔτε  γιά  κάποια  ἄλλα  ἁμαρτήματά του.

Τότε ἐκεῖνος τοῦ λέει:

-Καλά  γιά   αὐτά πού  μοῦ  εἶπες,  ἀλλά   αὐτό  πού  κάνεις  τήν  Κυριακή  νά  μήν  τό  ξανακάνεις.

-Ποιό   Γέροντα;

-Νά  μπαίνεις   στό  σπίτι  σου  καί  νά   ἀγανακτεῖς  καί  νά νευριάζεις  ἐπειδή   δέν  πῆγαν  οἱ  δικοί  σου   στήν  ἐκκλησία.

Ὅπως  θά  ἔρχεσαι  ἀπό  τήν  ἐκκλησία  μέ  τήν  εὐλογία  πού  πῆρες  ἀπό  ἐκεῖ, θά  λές  ἤρεμα  μέσα  σου τήν εὐχή "Κύριε   Ἰησοῦ  Χριστέ,  ἐλέησόν  με"  καί  θά   ἠρεμεῖς. Γιατί  ἀλλιῶς   μέ  τήν  στεναχώρια  πού  ἔχεις  θά   σέ  πονᾶ  ἐκεῖ   χαμηλά  ἡ  κοιλιά. Ἔτσι   δέν  εἶναι;

-Ναί  μέ  πονάει,  εἶπε  ὁ   χριστιανός,  καί  τοῦ   ζήτησε  νά  τόν   συγχωρήσει.

Γιατί μνημονεύουμε τά ὀνόματα

Μερικοί ρωτοῦν γιατί μνημονεύουμε τά ὀνόματα τῶν κεκοιμημένων καί τῶν ζώντων στίς προσευχές πού κάνουμε γι’ αὐτούς. Ὁ Θεός σάν παντογνώστης πού εἶναι, δέν ξέρει τά ὀνόματά τους καί τίς ἀνάγκες τους;

Ὅμως αὐτοί πού μιλοῦν καί σκέπτονται ἔτσι, ξεχνοῦν ὅτι τήν προσευχή δέν τήν κάνομε γιά ἐνημέρωση τοῦ Θεοῦ. Φυσικά ὁ Θεός δέν ἔχει ἀνάγκη τέτοιας ἐνημερώσεως. Ἄλλη εἶναι ἡ σημασία αὐτῆς τῆς προσευχῆς.

Προσευχόμεθα ὑπέρ τῶν ζώντων καί τῶν μεταστάντων καί τούς μνημονεύουμε μέ τά ὀνόματά τους γιά νά δείξουμε ὅτι τούς ἀγαπᾶμε μέ ὅλη μας τήν καρδιά. Γιατί δέν εἴμαστε ἁπλῶς συγγενεῖς ἤ φίλοι ἤ γνωστοί, ἀλλά «ἀλλήλων μέλη». Μέλη τῆς Μιᾶς Ἐκκλησίας. Τοῦ Ἑνός Μυστικοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ.

Υπάρχει τεράστια διαφορά ἀνάμεσα στή μηχανική καί ἀπαθῆ μνημόνευση τῶν ὀνομάτων καί στήν ὁλοκάρδια προσευχή. Τό ἕνα ἀπέχει ἀπό τό ἄλλο, ὅσο ὁ οὐρανός ἀπό τή γῆ.

Ἡ προσευχή πρέπει νά εἶναι εἰλικρινής ἐκδήλωση ἀγάπης. Ἡ ἀγάπη εἶναι ἡ πρώτη καί μεγάλη ἐντολή. Γι’ αὐτό ὁ Θεός τή δέχεται. Καί γι’ αὐτό τήν περιμένει!  Ἡ ἀγάπη γιά τούς ζῶντες καί κεκοιμημένους ἀδελφούς μας εἶναι χρέος. Τό πρῶτο ἀπό ὅλα. Κάθε λέξη στήν προσευχή, κάθε λέξη πού πηγάζει ἀπό τά βάθη τῆς καρδιᾶς, ἔχει πολλή δύναμη: «Πολύ ἰσχύει δέησις δικαίου ἐνεργουμένη», λέγει ἡ Ἁγία Γραφή.

Καί ἄν ἔχει τόση μεγάλη σημασία ἡ μνημόνευση τῶν ὀνομάτων ζώντων καί κεκοιμημένων σέ ὁποιαδήποτε προσευχή, πόσο μεγαλύτερη σημασία καί ἀξία ἔχει, ὅταν μνημονεύονται τά ὀνόματα στήν ἱερότερη προσευχή, στή Θεία Λειτουργία; 

Στή Θεία Λειτουργία ὁ ἱερέας ἐπισφραγίζει τή μνημόνευση τῶν ὀνομάτων ζώντων καί κεκοιμημένων μέ τά λόγια «Ἀπόπλυνον, Κύριε, τά ἁμαρτήματα τῶν ἐνθάδε μνημονευθέντων δούλων Σου τῷ αἵματί Σου τῷ ἁγίῳ».

Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κρονστάνδης

Ἡ βλαπτική βιομηχανία παραγωγῆς τοῦ ὡραίου

Τό 1/3 τῆς παγκόσμιας παραγωγῆς τροφίμων, λένε οἱ ἔρευνες, πετιέται λόγω... ἐμφάνισης. Τά ἄσχημα φροῦτα καί λαχανικά, τά στραβά καρότα, οἱ διπλωμένες μελιτζάνες, τά κακοσχηματισμένα κολοκυθάκια ἤ μῆλα ἐγκαταλείπονται στούς ἀγρούς ἤ πετιοῦνται στά σκουπίδια κατά τή διαλογή, τήν ἐμπορία ἤ τήν κατανάλωση – στά νοικοκυριά ἤ τά ἑστιατόρια. Σύμφωνα μέ ἔρευνα βρετανικοῦ ἰνστιτούτου, τό 30% τῶν λαχανικῶν στή Μ. Βρετανία δέν συλλέγεται καν, διότι δέν ἀνταποκρίνεται στά «πρότυπα ὀμορφιᾶς» πού θέτουν οἱ ἁλυσίδες τροφίμων. Ἐπιπλέον, σύμφωνα μέ τά ἀρχεῖα τῆς FAO, τό 30% - 50% τῶν τροφίμων πού ἔχουν πουληθεῖ ἀπορρίπτεται ἀπό τούς καταναλωτές ἄθικτο. Παγκοσμίως, 2,3 δισ. τόνοι τροφίμων καταλήγουν στά σκουπίδια εἴτε ἐπειδή δέν πληροῦν τά αἰσθητικά κριτήρια τῆς ἀγορᾶς εἴτε ἐπειδή περισσεύουν. Ἡ ποσότητα αὐτή θά μποροῦσε νά γεμίσει 40 ἑκατομμύρια τριαξονικές νταλίκες καί νά ταΐσει τρεῖς φορές τούς πεινασμένους τῆς Γής.

Ἔτσι, ἡ διεθνής ὀργάνωση Feedback κατά τῆς σπατάλης τροφίμων, σέ συνεργασία μέ περιβαλλοντικές ὀργανώσεις καί φορεῖς τῆς Θεσσαλονίκης θά προσφέρουν τή μεθεπόμενη Κυριακή στόν Λευκό Πύργο δωρεάν γεῦμα σέ 5.000 πολίτες, πού θά ἔχουν προετοιμάσει, μέ ἕναν τόνο «ἄσχημων» ζαρζαβατικῶν οἱ Θεσσαλονικεῖς ἀρχιμάγειρες.

Μία ἀξιοσημείωτη προσπάθεια νά σπάσει ἕνα ταμπού: ὅτι ὑγιές εἶναι μόνο τό ὄμορφο, ἀποκλειστικά ἐκεῖνο μέ τό τέλειο σχῆμα καί χρῶμα.

Σίγουρα οἱ κρίσεις γιά τό τί εἶναι ὡραῖο διαφέρουν ριζικά ὄχι μόνο ἀπό ἐποχή σέ ἐποχή, ἀπό κοινωνία σέ κοινωνία, ἀλλά καί ἀπό ἄνθρωπο σέ ἄνθρωπο. Εἶναι βέβαιο ὅτι ἡ αἰσθητική ἐμπειρία δέν εἶναι μονοδιάστατη, ἔχει νά κάνει μέ τό ἐλεύθερο παιχνίδι τοῦ νοῦ, τῆς αἴσθησης, τῆς κρίσης, τῆς φαντασίας, ἀνεξάρτητα ἀπό ὁποιονδήποτε πρακτικό σκοπό. Καί ὅτι ὁ ἄνθρωπος δέν εἶναι παθητικός δέκτης εἰκόνων, ἀλλά ἐπεξεργάζεται ὅ,τι προσλαμβάνει. Ἄλλωστε ἡ ὀμορφιά δέν εἶναι τόσο μία ἰδιότητα τοῦ θεωρούμενου ἀντικειμένου, ὅσο μία ἐντύπωση σέ αὐτόν πού τό θεωρεῖ, ὅπως ἔλεγαν καί οἱ ἀρχαῖοι ἡμῶν πρόγονοι. Τό ὡραῖο βρίσκεται στά μάτια αὐτοῦ πού τό κοιτάζει. Ἀπό τήν ἄλλη, ὡστόσο, ἡ ἀντίληψη τῆς ἄρρηκτης σύνδεσης τοῦ ὡραίου μέ τό ὑψηλό, τῆς ὀμορφιᾶς μέ τό νόημα τῆς ζωῆς καί τήν εὐτυχία εἶναι τόσο βαθιά ριζωμένη καί τόσο σιδηροπαγῆ τά αἰσθητικά πρότυπα τοῦ ἀψεγάδιαστου, πού συχνά εἶναι ἀδύνατον νά πείσεις κάποιον ὅτι ἡ ἔλλειψη ἁρμονίας δέν συνεπάγεται καί ἔλλειψη οὐσίας. Εἰδικά ὅσον ἀφορᾶ τά ἐδώδιμα προϊόντα τῆς γῆς, ἡ αἰσθητική παίζει καθοριστικό ρόλο, καί λόγω τῆς πανάρχαιης γνώσης ὅτι τό ὡραῖο εἶναι μία ἰδιότητα τῆς φύσης, ὅτι ἐκεῖ κατ’ ἀρχήν μπορεῖ νά βρεθεῖ. Ἔτσι, δύσκολα ἀποδεικνύεις ὅτι τό ὄμορφο, αὐτό πού προκαλεῖ αἰσθητική ἀπόλαυση, δέν εἶναι καί ποιοτικό. Ἐν προκειμένω, θά λέγαμε ὅτι μπορεῖ νά ἰσχύει καί τό ἀντίστροφο, ἀφοῦ τό πιθανότερο εἶναι τά φροῦτα καί τά λαχανικά νά ἔχουν ποικιλοτρόπως ἐπιβαρυνθεῖ, γιά νά δείχνουν τέλεια.

Αὐτή ἀκριβῶς ἡ ἔμφαση στήν ἐπιφανειακή εἰκόνα τῶν πραγμάτων ἔχει στήσει μία ἰδιαζόντως βλαπτική βιομηχανία παραγωγῆς τοῦ ὡραίου. Ποὺ νικάει κατά κράτος τόν κοινό νοῦ.

Τ. Καραϊσκάκη ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 31.10.2014

Ἡ ἔξοδος ἀπὸ ὅλα τὰ ἀδιέξοδα

Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ὀφείλει νὰ ἐκδηλώση τὸ χάρισμα καὶ τὴν ἀποστολή της, νὰ διακηρύξη στοὺς λαοὺς τῆς Εὐρώπης ὅτι, ἐὰν ὑπάρχη κάτι ποὺ μπορεῖ νὰ σώσῃ τὴν Εὐρώπη σὲ αὐτὴ τὴν κρίσιμη φάσι τῆς ἱστορίας της, εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία.

Ἂς μὴ στερήσουμε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξο Ἐκκλησία μας τὴν δυνατότητα νὰ δώση αὐτὸ τὸ σωτήριο μήνυμα στοὺς λαοὺς τῆς Εὐρώπης, ἐξισώνοντας τὴν Ὀρθόδοξο Πίστι μὲ τὴν αἵρεσι στὴν συγκεχυμένη προοπτικὴ καὶ τὸ ἀσαφὲς ὅραμα τοῦ συγκρητιστικοῦ Οἰκουμενισμοῦ.

Μποροῦμε νὰ συντελέσουμε σὲ ἕναν ὑγιῆ, ἀπολύτως Ὀρθόδοξο, Οἰκουμενισμό, ἀποκαλύπτοντας στοὺς ἑτεροδόξους Χριστιανοὺς τὸ Μυστήριο τοῦ Θεανθρώπου καὶ τῆς Ἐκκλησίας Του, καὶ διακηρύσσοντας μαζὶ μὲ τὸν μακαριστὸ καὶ ὁμολογητὴ Γέροντα Ἰουστίνο Πόποβιτς:

«Ἡ ἔξοδος ἀπὸ ὅλα τὰ ἀδιέξοδα, ἀνθρωπιστικά, οἰκουμενιστικά, παπιστικά, εἶναι ὁ ἱστορικὸς Θεάνθρωπος Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς καὶ τὸ ἱστορικὸν θεανθρώπινον οἰκοδόμημά Του, ἡ Ἐκκλησία, τῆς ὁποίας Αὐτὸς εἶναι ἡ αἰωνία Κεφαλὴ καὶ ἡ ὁποία εἶναι τὸ αἰώνιον Αὐτοῦ Σῶμα. Ἡ Ἀποστολική, Ἁγιοπατερική, Ἁγιοπαραδοσιακή, Ἁγιοσυνοδική, Καθολικὴ Ὀρθόδοξος Πίστις εἶναι τὸ φάρμακον τῆς ἀναστάσεως ἀπὸ ὅλας τὰς αἱρέσεις, ὅπως καὶ ἂν αὖται ὀνομάζωνται. Εἰς τελευταίαν ἀνάλυσιν, κάθε αἵρεσις εἶναι ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον καὶ «κατ᾿ ἄνθρωπον»· κάθε μία ἀπὸ αὐτὰς τοποθετεῖ τὸν ἄνθρωπον εἰς τὴν θέσιν τοῦ Θεανθρώπου, ἀντικαθιστᾷ τὸν Θεάνθρωπον διὰ τοῦ ἀνθρώπου. Μὲ τοῦτο ἀρνεῖται καὶ ἀπορρίπτει τὴν Ἐκκλησίαν... Ἡ μόνη σωτηρία ἀπὸ αὐτὸ εἶναι ἡ ἀποστολικὴ θεανθρωπίνη πίστις, δηλαδὴ ὁλικὴ ἐπιστροφὴ εἰς τὴν θεανθρωπίνην ὁδὸν τῶν ἁγίων Ἀποστόλων καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων. Τοῦτο δὲ σημαίνει ἐπιστροφὴν εἰς τὴν ἄμωμον ὀρθόδοξον πίστιν των καὶ εἰς τὸν Θεάνθρωπον Χριστόν, εἰς τὴν κεχαριτωμένην θεανθρωπίνην ζωὴν των ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἰς τὴν ἐν Χριστῷ ἐλευθερίαν των... Ἄλλως, χωρὶς τὴν ἀποστολικὴν καὶ ἁγιοπατερικὴν ὁδόν, χωρὶς τὴν ἀποστολικὴν καὶ ἁγιοπατερικὴν ἀκολούθησιν ὄπισθεν τοῦ μόνου ἀληθινοῦ Θεοῦ εἰς ὅλους τοὺς κόσμους, καὶ τὴν λατρείαν τοῦ μόνου ἀληθινοῦ καὶ Ἀειζώου Θεοῦ, τοῦ Θεανθρώπου καὶ Σωτῆρος Χριστοῦ, εἶναι βέβαιον ὅτι ὁ ἄνθρωπος θὰ καταποντισθῇ εἰς τὴν νεκρὰν θάλασσαν τῆς εὐρωπαϊκῆς πολιτισμένης εἰδωλολατρίας καὶ ἀντὶ τοῦ Ζῶντος καὶ Ἀληθινοῦ Θεοῦ, θὰ λατρεύση τὰ ψευδοείδωλα τοῦ αἰῶνος τούτου, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει σωτηρία, οὔτε ἀνάστασις, οὔτε θέωσις διὰ τὸ θλιμμένον ὄν, τὸ ὀνομαζόμενον ἄνθρωπος».

π. Γεώργιος Καψάνης